Sık Sorulan Sorular
Antika Türkiye – En Güncel Antika Rehberi – Kullanıcılardan Gelen Sorular ve Cevapları
Genellikle 100 yaşını geçmiş objeler “antika” kabul edilir. Ancak yaş tek başına yeterli değildir; işçilik, dönem özellikleri, malzeme ve nadirlik de belirleyicidir. 50–99 yıl arası ürünler ise “retro” veya “vintage” kategorisine girer. Bazı uzman koleksiyonerler el işçiliğinin yoğun olduğu eserlerde yaş kriterini daha esnek kabul edebilir.
Gerçek antika, el işçiliği, doğal yaşlanma izleri, patina, dönem damgaları ve üretim tekniği gibi işaretler taşır. Seri üretim hatası veya modern malzeme kullanımı varsa büyük ihtimalle replika olabilir. Ayrıca tuğralar ve ayar damgaları gibi resmi işaretler de önemli bir göstergedir.
Değer belirlemede en kritik unsurlar: nadirlik, kondisyon, işçilik, yaş, malzeme kalitesi ve provenanstır. Kırık, tamirli veya eksik parçalı ürünlerin değeri %30–70 oranında düşebilir. Orijinal patina ve doğal yaşlanma izleri değeri artırır.
Antikacılar, koleksiyonerler, müzayede evleri ve online açık artırma platformları değerlendirilebilecek başlıca yerlerdir. Ayrıca bazı kategoriler için uzman eksperler daha doğru fiyat analizi yapabilir. Farklı kaynaklardan teklif almak her zaman daha doğru bir sonuç verir.
Öncelikle kategori bazlı değerlendirme yapmak gerekir (gümüş, porselen, halı, mobilya gibi). Ardından kondisyon analizi, damga okuması ve karşılaştırmalı piyasa araştırması yapılmalıdır. Gerekirse profesyonel ekspertiz hizmeti almak en sağlıklı yoldur.
Osmanlı gümüşleri, Çin porselenleri, Hereke halıları ve bronz heykeller sahteciliğin en yaygın olduğu kategorilerdir. Özellikle damga taklitleri ve yapay eskitme yöntemleriyle üretilmiş ürünler piyasada sıkça bulunur.
Gümüşün ayarı, üretim yeri ve dönemi damgalardan anlaşılır. Tuğra, Osmanlı padişahının özel mührüdür ve parçanın dönemini belirlemede büyük rol oynar. Harflerin kıvrımları, tarih dizilimleri ve ustalık izleri uzmanlık gerektirir.
Kırık veya onarım izleri, özellikle porselen ve cam ürünlerde değeri %40–80 oranında düşürebilir. Profesyonel restorasyon yapılan bazı nadir parçalarda değer kaybı daha sınırlı olabilir, ancak tamirli ürün asla kusursuz bir parçayla aynı değerde olmaz.
Malzeme (ipek/yün), ilmek sıklığı, dokuma tekniği, renklerin orijinalliği ve bölge motifleri incelenir. Yıpranma, renk akması veya sökülme gibi sorunlar değeri düşürür. Hereke ve Tebriz gibi özel dokumalar her zaman daha yüksek fiyatlıdır.
Temizlik ürünleri asla kimyasal içermemelidir. Gümüşlerde aşırı parlatıcılar patinayı yok eder, porselenlerde agresif süngerler yüzeyi çizer, ahşapta su bazlı temizlik ürünü kabarma yapabilir. Yumuşak bez ve doğal yöntemler idealdir
Nem oranı %45–55 arasında sabit olmalıdır. Güneş ışığına, ısı kaynaklarına veya rutubetli ortamlara yakın bırakılmamalıdır. Antika halılar sert zemine değil kaydırmaz ped üzerine yerleştirilmelidir.
Doğal ışık, yüksek çözünürlük ve farklı açılar önemlidir. Damga, tuğra, çatlak ve işçilik detaylarının yakın plan görüntüleri mutlaka eklenmelidir. Temiz ve sade bir fon, değeri daha net yansıtır.
Öncelikle damga kontrolü, kondisyon, işçilik ve malzeme incelenmelidir. Satıcı güvenilir değilse ve belgesi yoksa dikkatli olunmalıdır. Piyasa fiyatlarını karşılaştırmak, aşırı ucuz tekliflere şüpheyle yaklaşmak gerekir.
Fiyatı yükseltebilmek için önce uzman değerlendirmesi almak en iyisidir. Ardından online mezatlar veya spesifik koleksiyoner grupları daha iyi teklif verebilir. Her ürünü antikacıya vermek şart değildir; pazar segmentine göre doğru platform seçilmelidir
Hayır. Yaş tek başına antika olmak için yeterli değildir. Seri üretim bir ürün 80 yıllık olsa bile genellikle antika sayılmaz. El işçiliği, nadirlik ve dönem özellikleri şarttır
Masif ahşap oluşu, el oyması detayları, orijinal cila, dönem stili ve set bütünlüğü değeri artırır. Sonradan boyanmış veya zımparalanmış mobilyalar koleksiyon değeri kaybeder.
Mekanizma çalışır durumda mı, orijinal parçalar korunmuş mu, marka ve model nedir, kasa malzemesi nedir gibi unsurlar incelenir. Özellikle köstekli saatlerde orijinallik değerin en önemli kriteridir.
Doğru kategori seçildiğinde antika oldukça güçlü bir yatırım aracıdır. Gümüş, halı, bronz ve saat kategorileri yıllar içinde değer kazanır. Ancak hızlı kazanç beklentisi gerçekçi değildir; antika yatırımı sabır gerektirir.
Evet. Değerli eserler özel mülk sigortası kapsamına alınabilir. Sigorta şirketleri, ekspertiz raporu veya fotoğraflı envanter isteyebilir. Böylece olası zararlar veya kayıplar güvence altına alınmış olur.
Kültür Varlıkları Kanunu’na göre bazı eserlerin satışı, devri veya yurt dışına çıkarılması yasaktır. Buluntu niteliğindeki eserler mutlaka müze müdürlüğüne bildirilmelidir. Yasaklı kategoriye giren parçaları ticarete konu etmek ciddi yaptırımlar doğurur.
Taşınır kültür varliği kapsamına giren eserler, arkeolojik buluntular, tarihi objeler ve dini eserler özel izne tabidir. Profesyonel bir uzman veya müze müdürlüğü bu konuda kesin bilgi verebilir.
Güvenilir platformlar kullanıldığı sürece evet. Ancak satıcı profili, ürün fotoğrafları, açıklamalar ve iade politikası mutlaka dikkatle incelenmelidir. Ürünü görmeden yüksek ödeme yapmak risklidir. Güvenli antika mezat uygulamasında antikamezat.org sitesi tercih edilebilir.
